ÇEVİRİNİN ÖNEMİ

Çeviri yapmak özellikle edebi metinleri çevirmek kolay bir iş değildir, hangi dilden çeviri yapıyorsanız, o dili çok iyi bilmeniz gerekir; ancak dili iyi bilmek yeterli değildir. Çeviri yaptığınız eserin yazarını iyi tanımak, onun düşüncelerini anlamak, hissettiklerini hissetmek, onunla tam anlamıyla bütünleşmek çok önemlidir. Tüm bunların yanı sıra çevirmen kendi dilinin de bütün inceliklerini bilmelidir.

Pek çok yazar da, çeviri yapmanın zor bir iş olduğunu düşünür. Hatta şiirin kendi dilinde bile başka sözcüklerle anlatılamayacağını söyler. Bu düşünce doğru olabilir, çeviri aslından farklı olabilir, yazının aslından alacağımız tadı alamayabiliriz. Ama her şeye rağmen iyi ki çeviriler yapılmış ve hâlâ da yapılıyor! O çeviriler olmasaydı, Montaigne’i, Shakespeare’i, Eflâtun’u, Sokrates’i, Dostoyevski’yi, Tolstoy’u, Victor Hugo’yu, Goethe’yi ve daha birçok yazarı nasıl tanıyacak, onların eserlerini okuyup  düşüncelerimizi nasıl geliştirecektik? Çevirilerin yapılamama olasılığını düşünmek bile istemiyorum.

Ve bizim sanatçılarımızın çoğu yaptıkları çevirilerde başarılı olmuştur. Öyle olmasaydı bizler, yapıtları dilimize çevrilen yazarları sevebilir, onların yazdıklarını anlayabilir miydik? Hamlet’in yazarı Shakespeare’i ele alalım. DSC07327HAMLET ABShakespeare’in eserlerini büyük bir keyifle okudum ve okuyorum. Shakespeare’in eserleri bir kere okunup bir kenara atılacak eserler değil, defalarca okuyabilirsiniz, her seferinde bir öncekinden daha fazla tat alabilirsiniz onlardan. Düşünceler, sözcüklerin şiirsel bir dille sıralanmasıyla anlatılmaktadır, siz sözcüklere tutunup kanatlanarak düşüncelere ulaşırsınız. Dört yüz yıldan fazla zaman geçmiş; ama anlatılanlar sanki bugünü anlatmakta, düşünceler eskimemiş. İnsan her zaman aynı: aşklarıyla, tutkularıyla, öfkeleriyle, iyilikleriyle, kötülükleriyle… Shakespeare kendi çağını aşarak şimdiye ulaşıyor, bizi anlattıklarıyla sarıp sarmalıyor, düşündürüyor; çağımızı, kendimizi sorgulamamızı sağlıyor. Böyle eserlere klâsik diyoruz. Erdal Öz, “klâsik”in tanımını şöyle yapıyor: Bence ‘klâsik’ olan, olduğu yerde donup kalmamış, canlılığını yitirmemiş, yaşayan, devinim dolu, insanı en değişmez yanından yakalamış, ölümü yenmenin yolunu bulmuş, ölümü aşmış olandır.”

Hamlet 16. yüzyıldan 21. yüzyıla neler iletiyor: Shakespeare’in yüzlerce yıl önce yazdığı dizelere bakın nasıl bugünü anlatıyor, nasıl her şey güncel ve de evrensel… Değişik ülkelerde yaşayan değişik diller konuşan insanların her birine ne kadar yakın Shakespeare! Ne kadar bizden biri! Neden bize bu kadar yakın Shakespeare? O, bizi anlatıyor her yönümüzle, her düşüncemizle de ondan… 

Olmak ya da olmamak işte bütün mesele bu!

Düşüncemizin katlanması mı güzel,

Zalim kaderin yumruklarına, oklarına,

Yoksa diretip belâ denizlerine karşı

Dur, yeter demesi mi?

Ölmek, uyumak sadece! Düşünün ki uyumakla yalnız

Bitebilir bütün acıları yüreğin,

Çektiği bütün kahırlar insanoğlunun.

Uyumak, ama düş görebilirsin uykuda, o kötü!

Çünkü o ölüm uykularında,

Sıyrıldığımız zaman yaşamak kaygısından,

Ne düşler görebilir insan, düşünmeli bunu.

Bu düşüncedir uzun yaşamayı cehennem eden.

Kim dayanabilir zamanın kırbacına?

Zorbanın kahrına, gururunun çiğnenmesine,

Sevgisinin kepaze edilmesine,

Kanunların bu kadar yavaş

Yüzsüzlüğün bu kadar çabuk yürümesine,

Kötülere kul olmasına iyi insanın

Bir bıçak saplayıp göğsüne kurtulmak varken?

Kim ister bütün bunlara katlanmak

Ağır bir hayatın altında inleyip terlemek,

Ölümden sonraki bir şeyden korkmasa,

O kimsenin gidip de dönmediği bilinmez dünya

Ürkütmese yüreğini?

Bilmediğimiz belâlara atılmaktansa

Çektiklerine razı etmese insanı.

Bilinç böyle korkak ediyor hepimizi:

Düşüncenin soluk ışığı bulandırıyor

Yürekten gelenin doğal rengini.

Ve nice büyük, yiğitçe atılışlar

Yollarını değiştirip bu yüzden,

Bir iş, bir eylem olma gücünü yitiriyorlar.” W. Shakespeare / Hamlet’ten

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s