FYODOR MİHAİLOVİÇ DOSTOYEVSKİ ve ONU ETKİLEYENLER

Moskova’da 11 Kasım 1821’de sert, sinirli ve içkiyi seven bir cerrahın, çalıştığı yoksullar hastanesinde bir oğlu dünyaya gelir. Günümüzden tam yüz doksan beş yıl önce doğan Fyodor Mihailoviç Dostoyevski Rus ve dünya edebiyatının en büyük yazarlarından biri olur.

Babası her ne kadar sert, alkolik, maaşı az, ailesi kalabalık bir kişi de olsa çocuklarının eğitimine oldukça ilgi göstermiş; kendisi çocuklarına latince öğretmiş, Fransızca öğrensinler diye de bir mürebbiye tutmuş.

dostoyevski-pulMühendis okulunu bitiren Dostoyevski’ye  mühendislik cazip gelmemiş ve şansını edebiyat alanında deneme kararı almış.  İlk gençliğinde Rus şairlerinden Jukovski ile Karamzin’i çok sevmiş. Puşkin’den çocukluğundan beri etkilenmiş, öylesine etkilenmiş ki onun eserlerini ezbere biliyormuş.

Schiller (1759-1805) Alman şair, filozof, tarihçi, tiyatro oyun yazarı

Schiller (1759-1805) Alman şair, filozof, tarihçi, tiyatro oyun yazarı

 Fransız yazar ve romancı. Bazılarınca feminist olarak görülse de, kendisi bu harekete dahil olduğunu kabul etmemiştir. Büyük çapta ünlenen ilk kadın Fransız yazar olarak bilinir

Fransız yazar ve romancı George Sand (1804-1876) . Dünyaca ünlü ilk kadın Fransız Yazarı.

Joseph Marie Eugenie Sue ( 1804-1857) Fransız Romancı

Joseph Marie Eugene Sue ( 1804-1857) Fransız Romancı

Mühendis okulunda Schiller, George Sand, Eugene Sue gibi yazarların yapıtlarıyla tanışmış, bu yazarlar Dostoyevski’nin ufkunu açmış, genişletmiş.

“Schiller’i ezberledim. Konuşmalarımda, sayıklamalarımda onun eserlerini dilimden düşürmüyorum. Schiller adı bende sonsuz hayaller canlandıran büyüleyici bir etki yapıyor.” diyen Dostoyevski’nin Schiller’den ne kadar etkilediği açıkça görülüyor.

Honore de Balzac ( 1799-1850) Fransız Romancı

Honore de Balzac ( 1799-1850) Fransız Romancı

Dostoyevski; Fransız romancı Balzac’tan da çok etkilenmiş.eugenie-grandet1843 yılında onun Eugenie Grandet romanını okuduktan sonra bu romanı Rusçaya çevirmiş ve böylelikle Dostoyevski’nin edebiyat çalışmaları başlamış. Dostoyevski’nin Balzac’ta en beğendiği özellik realizm ile romantizmi ustaca birleştirmesiymiş.

Aleksandr Sergeyevic Puşkin (1799-1837) Rus Şair ve Yazarı-Rus Edebiyatının Kurucusu kabul ediliyor.

Aleksandr Sergeyevic Puşkin (1799-1837) Rus Şair ve Yazarı-Rus Edebiyatının Kurucusu kabul ediliyor.

Nikolay Vasilyevic Gogol ( 1809-1852) Ukrayna asıllı Rus roman ve oyun yazarı

Nikolay Vasilyevic Gogol ( 1809-1852) Ukrayna asıllı Rus roman ve oyun yazarı

Aleksander Sergeyeviç Griboyedov Rus oyun yazarı, besteci, şair, ve diplomat. Yazar olarak günümüze kadar gelmiş olan unu özellikle şiir olarak yazmış olduğu komedi oyunu olan "Góre öt Oumá" dolayısıyladır. Vikipedi

Aleksander Sergeyeviç Griboyedov (1795-1829) Rus oyun yazarı, besteci, şair, ve diplomat.

Rus yazarlardan Puşkin, Gogol ve Griboyedov Dostoyevski’nin yapıtları üzerinde derin izler bırakmışlar. Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’ün Palto’sundan çıktık,” sözü oldukça ünlüdür.

Palto(Kaput)-Gogol

Palto (Kaput)-Gogol

Dostoyevski bu sözüyle sadece kendisinin değil, pek çok Rus yazarının da Gogol’den etkilendiğini vurgulamıştır.

Puşkin ve Gogol, Dostoyevski’nin çağdaşları olduğu gibi Turgenyev ve Tolstoy da onunla aynı çağda yaşamışlardır.

Lev Nikolayevic Tolstoy (1828-1910) Rus Yazar

Lev Nikolayevic Tolstoy (1828-1910) Rus Yazar

anne-kareninaDostoyevski Tolstoy’a değer verir, Tolstoy’un Anne Karenina adlı eserini çok beğenirmiş; Tolstoy da

suc-ve-ceza

oluler-evinden-anilar

ezilmis-ve-asagilanmislarDostoyevski’nin Suç ve Ceza, Ölüler Evinden Anılar, Ezilmiş ve Aşağılanmışlar (Ezilenler) adlı yapıtlarını beğenirmiş; her iki yazarın pek çok görüş ayrılığı olsa da aralarında ortak noktalar bulunmaktaymış; ancak iki yazar aynı çağda yaşasalar da pek karşılaşmamışlar.

İvan Sergeyeviç Turgenyev Rus şair, yazar, oyun yazarı, çevirmen.İvan Turgenyev (1818-1883)

İvan Sergeyeviç Turgenyev (1818-1883) Rus şair, yazar, oyun yazarı, çevirmen.

Dostoyevski’nin çağdaşı ve rakibi olan Turgenyev’le birbirlerini sevmedikleri pek çok eleştirmen tarafından yazılmış. Hatta bazı edebiyat tarihçileri bunların birbirinin düşmanı bile sayılabileceğini söylemişler. Her iki yazar arasında ortak hiçbir nokta yokmuş. Bir eleştirmen Turgenyev’le Dostoyevski’yi şöyle karşılaştırmış:

“Turgenyev bize usta bir bahçıvan elinden çıkmış, her şeyi düzgün, güzel bir bahçe hediye ederken; Dostoyevski sonsuz ve yabanıl güzelliklerle dolu koskocaman bir orman veriyordu.”

Rus edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan Dostoyevski, kendinden önceki ve kendisiyle aynı zamanda yaşayan pek çok yazardan etkilendiği gibi kendisi de sadece Rus yazarları değil pek çok Avrupalı yazarı etkilemiştir.

Dostoyevski’nin ve onun etkilendiği veya etkilenmediği yazarların eserlerini yeniden okumaya ne dersiniz?

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s