TURGUT (Turgutköy 6)

Marmaris’e uzaklığı otuz kilometre olan Turgut’a ulaşım minibüslerle yapılıyor. Yaz ve kış Marmaris ve Turgut’tan karşılıklı yapılan seferler, sabah 07.30’da başlayıp 23.00’a kadar sürüyor.

Geçmişte Turgutlular ulaşımla ilgili büyük güçlükler yaşamışlar. 1950’den önce tekneyle Çubucak’a geçip oradan kara yoluyla Datça’ya gidebiliyorlarmış. 1950’den sonra bazı yolların yapılmasıyla Marmaris’e ulaşım Bayır-Turunç yolu üzerinden yapılmaya başlanmış. Son yıllarda yapılan Bozburun yolu ile Orhaniye, Hisarönü üzerinden Datça ve Marmaris’e ulaşım kolaylaşmış. Böylece Turgut’la bağlı olduğu ilçe arasındaki ilişki oldukça kuvvetlenmiş. Artık Turgut, Marmaris’e çok yakın.

turgutköy-kubilay mayadağlı

Turgut            Fotoğraf: Kubilay Mayadağlı

SAMSUNG

Turgut’ta Arı Kovanları

Turgut’un geçim kaynağı arıcılık, bunun yanı sıra hayvancılık, organik tarım ve turizm de burada önemli.

Turgutköy 037aTurgut 031aa

turgutlu kadın 034aTurgut'ta Bir Büyükanne-aÖzellikle Turgutlu kadınlar toprakla, hayvanlarıyla uğraşmayı ve kendi işlerinde çalışmayı çok seviyorlar.  Genç kızlar ve genç hanımlar sadece toprakla uğraşmayı değil, motora binmeyi, motoru ulaşım aracı olarak kullanmaktan çok hoşnutlar.

turgut 2 087motorlu turgut kızları a

Turgutlu Bir Genç Kız ve Genç Bir Anne Minik Kızıyla Motorsiklette

Gençler beş-altı ay süren turizm mevsiminde turistik otellerde ve genellikle Turgutlu ailelere ait mavi yolculuk yapan büyük teknelerde çalışıyorlar.

Turgut, Marmaris ve çevre köyler gibi önce Karia’nın, ardından Roma’ya bağlı Rodos Birleşik Devleti’nin, Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasından sonra Doğu Roma yani Bizans’ın, 13. yüzyılda Menteşoğulları’nın daha sonra da Osmanlı Devleti’nin egemenliğinde yaşamış. Cumhuriyetin ilanına kadar Turgut, eski adıyla Ella, Rumların yaşadığı bir köymüş. Turgut sapağını geçtikten iki yüz metre sonra sol tarafta Rum köyünün kalıntılarını görmek mümkün. Bazı evlerin taş duvarları, bir kuyu vb günümüze ulaşabilmiş. Söylentiye göre Cumhuriyet’ten önce ve sonra buraya yerleşen Türklerle Rumlar bir süre bir arada yaşamışlar.

Günümüzde Turgut’ta yaşayanların atalarının Alanya’dan, Mısır’dan, Malatya’dan ve mübadele yıllarında da Rodos’tan geldiği tespit edilmiş. 141 haneli Turgut’un nüfusu 2000 yılında yapılan sayıma göre 458’miş. Nüfusa paralel olarak hane sayısı da artmış. Turgut’ta hemen hemen herkes birbiriyle akraba; bunun nedeni de dışarıya kız vermemeleri. Turgut halkı, en küçüğünden en yaşlısına köylerini çok seviyor, hiç kimse Turgut’tan başka yerde yaşamak istemiyor. Ne genç kızında ne de delikanlısında büyük kentlerde yaşama tutkusu var. Turgut deyince hepsinin gözleri sevgiyle, ışıl ışıl parlıyor.

DSC04415

DSC04431Gelin ve Damat düğünlerinde keyifle oynar. Özellikle Zeybek buraların baş oyunudur.

DSC06391turgutta asker düğünü ag

Turgut’ta Asker Düğünü

kamil dürüst 118

Köy Düğünlerinde Yemekler İmece Usulüyle Yapılıyor

Turgut Köy’de düğün çok önemli. Düğünler genellikle bahar (ilkbahar-sonbahar) aylarında yapılıyor. Düğünlere köyün tamamı davet ediliyor. 1980’den önce düğünlerde kadınlarla erkekler aynı yerde bulunmazlarmış. Günümüzde kaç- göç yok, herkes bir arada eğleniyor.

Köyün her hanesine davetiye veriliyor. Davetiye, gazete kâğıdına sarılı ya da bir poşete konmuş bir erkek fanilası ya da bir yemeni, kimi zaman da havlu. Köyde 2010 yılına kadar bir düğün salonu yoktu. Düğünler okulun bahçesinde veya muz, portakal, avokado ağaçlarının çevrelediği geniş bahçelerde yapılıyordu. 2010 yılında yapılan düğün salonunun  sadece üstü kapalı, bu alan aynı zamanda pazar yeri olarak kullanılıyor, haftada iki gün pazar kuruluyor burada. Yani şehirlerdeki düğün salonlarına pek benzemiyor buradaki düğün salonu.

Turgut Köy’de düğünler iki gün sürüyor. İlk gün kız evinde yöresel türküler eşliğinde geline kına yakılıyor, ikinci gün köylülerin çoğunluğundan oluşan düğün alayı damatla birlikte kızı almaya gidiyor, o gün damada da kına yakılıyor. Kınadan sonra düğün alayı gelini alarak düğünün yapıldığı alana geliyor. Büyük kazanlarda yemekler pişiyor; en az on çeşit yemek hazırlanıyor, et yemeklerinden çeşitli sebzelere, tatlılara kadar… Meyve suları, biralar, rakılar açılıyor…

Düğüne gelen herkese imeceyle yapılan yemekler ve içecekler ikram ediliyor.

Konuklara servisi köyün gençleri yapıyor, gençler büyük bir özveriyle, sevecenlikle bu görevi yerine getiriyorlar. Gündüz başlayan düğün geç saatlere kadar sürüyor. Davullar çalıyor, zeybekler oynanıyor. Tüm köy bu oyunlara katılıyor; kadını erkeği, çocuğu genci, dedesi ninesi… Yüzlerce kişi, müziği taa içlerinde hissederek büyük bir coşkuyla zeybek oynuyor. Aynı anda eller havaya kalkıyor, sonra dizler yere vuruyor. Tüm köy tek vücut oluyor zeybek oynarken.

Askere giden gençler için gündüz mevlit okutulup gece asker düğünü yapılıyor. Asker düğünleri de aynı diğer düğünler gibi oluyor. Diğer düğünlerden farkı, düğün sonrasında ve ertesi gün yapılan silah atışları.

Köyde birinin ölmesi halinde, cenaze bekletilmeden aynı gün defnediliyor, mevlit okutuluyor. O gün hiç kimse çalışmıyor, hanımlar ev işi dahi yapmıyor.

Turizm mevsiminde şelaleye her gün jiplerle, otobüslerle gelen yüzlerce  turist, şelale dönüşü köye uğruyor;

Turgut Köyün 160 yıllık çınarı a

Turgut’un yüz yetmiş yaşındaki çınarı

köy meydanında, yetmiş yıllık caminin yanındaki yüz yetmiş yaşındaki çınarın altında serinleyip yorgunluklarını giderdikten sonra eski köy evlerini ve köyün üç sınıflı okulunu ziyaret ediyorlar.

DSC08242 turgut esk ev a

Turgut Eski Bir Köy Evi

DSC08247 turgut eski ev içi a

Turgut’ta Eski Bir Köy Evinin İçi

DSC08253turgut eski ev içi a

Eski Bir Köy Evinin İçi

Eski köy evleri, küçük birer etnoğrafya müzesi gibi. Şimdilerde bu evlerde oturan yok, turistik bakımdan hizmet görmekteler.

DSC08241 turgut eski ev önü

Eski Bir Köy Evinin Önü

Köy evindeTurgutlu Genç Kız ve Ninesinin Gelinliği

Turgutlu Bir Genç Kız Ninesinin Gelinliğiyle

Evlerin sahipleri gelen turistleri bu evlerde ağırlıyor, onlara çay, bitki çayları ve yörenin fıstığını ikram ediyorlar. Her evin bir köşesinde hediyelik eşya standı var; ayrıca yörenin balı, fıstığı, kekiği, adaçayı bu standlarda yerlerini çoktan almış.

Turgut İlköğretim Okulu Öğrencileri Öğretmenleriyle 23.Nisan Töreninde

Turgut İlköğretim Okulu Öğrencileri Öğretmenleri ve Velilerle

Turistlerin ziyaret etmeden geçmedikleri okulda, 1.2.3. sınıflar aynı derslikte eğitim görüyorlar. Yıllar önce bittiğini sandığımız böyle bir eğitimin; 21. yüzyılda turistik bir kent Marmaris’in, turizmle içli dışlı olmuş bir köyünde  karşımıza çıkması bizi çok şaşırttı ve üzdü.

Turgutköy 040

Turgut İlköğretim Okulu

Sadece Turgut Köy’de değil Türkiye’nin hiçbir yerinde böyle bir eğitim olmamalı. Turgut’un akıllı çocukları iyi bir okulu ve eğitimi hak ediyorlar. Okulda görevli tek öğretmen var. Okulun hem müdürü hem öğretmeni o, tüm yük onun üzerinde. Üç sınıfa da yeterli eğitimi verebilmek için büyük bir özveriyle çalışıyor.

Görüntü0095

Turgut İlköğretim Okulu ve Öğrencileri- 23 Nisan Etkinliklerinde

Okulu gezen Avrupalı yaşlı turistler, Turgut’un küçük okulundan çok etkileniyorlar, elli-altmış yıl öncesine kendi çocukluklarına gittiklerini, kendilerinin de böyle bir okulda okuduklarını söylüyorlar. Elli-altmış yıl öncesine… elli-altmış yıl…

DSC04539turgut ve orhaniyeli öğrenciler a

Turgutlu ve Orhaniyeli Öğrenciler Orhaniye İlköğretim Okulu’ndaki 23 Nisan Etkinliklerinde

Turgut İlköğretim Okulunda üçüncü sınıfı bitiren çocuklar, Turgut’tan altı kilometre mesafede olan Orhaniye’deki ilköğretim okulunda eğitimlerine devam ediyor. Lise eğitimi almakta olan gençler de genellikle Marmaris’e gidiyor.

Turgut’ta bir ebenin görev yaptığı sağlık evi var, 2010 yılının baharında bir ambulans da hizmete girdi. Artık Turgut’ta bir doktor görevli olarak bulunuyor.

Köyün su şebekesi var; kanalizasyon şebekesi, PTT şubesi veya acentası yok. Köyde dört-beş restoran ve en az beş-altı kahve var. Deniz kenarında da iki-üç restoran-kafe bulunmakta.

Turgut’ta bir butik otel ve dört-beş apart dışında turistlerin konaklayabileceği yerler pek yok; ancak sürekli yeni apartlar, oteller yapılıyor.

Turgut sahilinin sağ tarafında dereyle deniz birleşir, dere ağzına yakın yerler derenin yığdığı topraklarla sığlaşmıştır. Sol tarafta siyah renkli toprak-kum karışımı bir kumsal uzanır. SAMSUNG CAMERA PICTURESDenizin zemini de toprak-kumdur ve deniz girişte çok sığdır.  Dört-beş kulaç attıktan sonra bir anda derinleşir, suyun rengi turkuaza döner. Suyun dibi görünmez olur. Deniz suyu çok sıcaktır, yalnız derinlere daldıkça alttan gelen soğuk su akıntılarını hissedersiniz. Burada kışın bile rahatlıkla denize girilebilir. Kimi zaman mavi, kimi zaman turkuaz bir deniz, yemyeşil ormanlarla kaplı tepeler, masmavi gökyüzü insana ‘İyi ki Turgut’tayım!’ dedirtir. Bu sularda rahatlıkla yüzebilir, dalabilir, kanoyla kürek çekebilir, sörf yapabilirsiniz.

turgut 3 005a

Turgut Sahili

Turistleri mavi yolculuğa çıkaran büyük tekneler yani guletler sahildeki kırık dökük iskelelere kolayca yanaşıp gecelerler.

TURGUT-KUBİLAY MAYADAĞLI

Turgut                                                             Fotoğraf: Kubilay Mayadağlı

 

 

Fotoğraflar: Sevil Okay-Mithat Okay

TURGUT (Turgutköy5)

Selimiye, Bozburun, Söğüt’ü dolaştıktan sonra Marmaris’e dönmeyi düşünürken Turgut Şelalesi ve tam karşısında da Turgut levhasını gördük. Gündüz şelaleye gittiğimiz yolu hatırladık, sola sapıp dört buçuk kilometrelik dar yola girdik. Hava neredeyse kararacaktı.

Turgut’a varınca Afrodit Restoran’ın karşısına park ettik karavanımızı, tüm gün o köy senin bu köy benim dolaşmaktan yorulmuşuz, hemen yemek hazırlığına giriştik, yemeğimizi yedik, sonra da -köy ve çevresini yarın dolaşırız deyip- uykunun kollarına bıraktık kendimizi.

Sabah erkenden uyandık, köyü dolaşmaya çıktık. O gün bayramdı, yollarda gördüğümüz herkes birbiriyle bayramlaşıyordu, bu arada bize de selâm verip bayramımızı kutluyorlardı.

turgut-istanbul-martı 013a


turgut 2 057

Turgut’un Güzel Kızları,Yakışıklı Erkek Çocukları 

Bu çok hoşumuza gitti. Hele çocuklar! Tertemiz giyinmiş, evlerin kapılarını çalıp el öpüyorlardı.

Bir gün önce görüp üzerinde düşündüğümüz ‘Denize gider’ levhasının işaret ettiği yolu takip ederek deniz kıyısına vardık. Turgut’un meğer denize kıyısı varmış.

kamil dürüst 019-turgut koy sular altında a

Turgut Sahili Yağan Yağmurlardan Sular Altında

Turgut koyu bakımlı bir koy değildi; o bakımsızlığına karşın doğası harikaydı!

kamil dürüst 026-turgut koy dere ile denizin karıştığı yer a

Turgut’ta Dere ve Denizin Birleşme Noktası

Hisarönü Körfezi’nin en doğal, en bakir koylarından birinde olduğumuzu anladık. Koyu, çepeçevre kuşatan tepeler denize kadar çam ormanlarıyla bezeliydi.

DSC06009turgut koy a

Turgut Koy

Denizin rengi kıyılarda ormanların yeşil rengini almış, açıklarsa turkuazdı.

Turgutköy 069koyu ve tekneler a

Turgut’ta Denizdeki Guletler

Bulutlar dingin suya vurmuştu, denizde üç-dört gulet kırık dökük bir iskeleye bağlıydı.

Turgut 061koyu ve tekneler a

Turgut Koy’da Karaya Çekilen Tekneler

Dört-beş gulet de karaya çekilmişti. Guletlerin hemen arkasında kiliseye benzer, tavanı

Turgutköy kilise 062 a

Turgut Koy’daki Küçük Kilise Kalıntısı

olmayan, içini otlar bürümüş tarihi bir yapı ve koyun sol tarafında da kalıntılar vardı.

DSC06468turgut kümes hayvanları ella a

Turgut Koy’daki Kümes Hayvanları Özgürce Dolaşıyorlar

 

DSC06471 turgut a

Turgut Koy’un Sol Tarafı

turgut 3 006a

Turgut Sahili

DSC06456turgut sahili a

Turgut Sahili

Sahildeki restoranın sahibinden kilisenin Bizans Dönemi’nden kaldığını, diğer tarihi alanınsa üç odalı bir hamam kalıntısı olduğunu öğrendik. Koyun sağında uzanan yarımadayla ana karanın tam ortasında sekiz-on katlı yarım kalmış bir hayalet otel inşaatı duruyordu.

Turgut 129 a

Turgut’ta Denizle Birleşen Dere

Çok çirkindi! Tam on sekiz yıldır o haldeymiş. Turgut yolu deniz kenarından geçmediği için Turgut’un sahili pek bilinmiyormuş. Sahilin sağ tarafı deniz börülcelerinin yetiştiği yarı sulu yarı kuru bir alandı.

Turgut 038a

Pembe Renkli Deniz Börülceleri

Turgut 106a

Deniz Börülceleri

Turgut 108 agPembe deniz börülceleri bu alanı bir halı gibi kaplamıştı. Börülcelerin pembesiyle denizin mavisi muhteşem bir ikili oluşturmuşlardı. Baharda ve yazın yeşil olan börülcelerin rengi sonbaharda önce pembeye sonra kırmızıya, kışın da kahveye dönermiş.

Denize sırtımızı döndük, karşımızda çamlık yüksek tepelerle çevrilmiş zümrüt gibi bir vadi sere serpe uzanıyordu. Daha sonra köyün doğusundaki tepenin Mermerlik, batısındakinin Ağnak, güneyindekinin de Kuman Tepesi olduğunu öğrendik. Ve vadinin sol tarafında, köye doğru uzanan ağaçlıklı yolu görünce oraya yöneldik.

SAMSUNG

İki  Tarafında Okaliptüs Ağaçları Olan Dere

Yolun kenarına geldiğimizde bir dereyle karşılaştık. Dere denize mi akıyordu, yoksa deniz mi dereye girmişti? Derenin iki yanı toprak yoldu ve derenin iki tarafında ağaçlar yükseliyordu. Okaliptüsler! Yirmi, otuz metre boyundaki okaliptüsler derenin üstünde birleşiyorlardı. Burası, burası…

SAMSUNG

Gökova’ya Yukarıdan Bakınca İki Tarafında Okaliptüs Olan Yol Akçapınar’a Doğru Uzanıyor

Gökova’daki okaliptüs ağaçlı yola benziyordu. Muğla’dan Gökova’ya gelirken Sakar Geçidi’nin en yüksek yerinde aracımızı park edip Gökova’nın muhteşem manzarasını seyrederiz her zaman: ekili araziler, denizi döven dalgalar, ve okaliptüs ağaçlarının oluşturduğu upuzun ağaç yol. Gökova’ya inince de iki tarafında okaliptüslerin sıralandığı yolda yürümekten hoşlanırdık. Yıllardır hayran olduğumuz yolun bir benzeri buradaydı.Turgut-Bozburun yolundan farklı zamanlarda en az üç-dört kez geçmiş ve bu okaliptüsleri fark etmemiştik!

Okaliptüslü Toprak Yol A

Turgut Okaliptüslü Yol

 

20160104_134436-a.jpg

Turgut Sahilinde Karavanlar

Derenin iki yanında uzanan toprak yollardan denize giderken en sıcak günde bile okaliptüsler sayesinde sıcağı hissetmez insan diye düşündük. Biraz ileride bir köprü vardı, iki yakayı birleştiren.

Derenin sağındaki toprak yolu takip ederek köye doğru yürüdük, derede kurbağalar, su kaplumbağaları yaşıyordu; derenin suyu iki yüz metre sonra kurudu. Artık içi, irili ufaklı taşlarla dolu kuru bir dere uzanıyordu önümüzde. Kuru derenin sağı solu ekili tarlalarla çevriliydi, her yer yemyeşildi. Ağaçlar meyve doluydu. Ne kadar güzel bir köydü burası!

SAMSUNG

Turgut’un Yemyeşil Tarlaları

Burası bizim aradığımız köy müydü yoksa? Tertemiz havası, dinginliği, yeşilliği, turkuaz denizi, yüksek tepeleri, güler yüzlü insanları bizi kendine çekti, oldukça etkilendik.

Turgut Vadisi çoook eski çağlarda denizmiş, zamanla alüvyonlarla dolmuş. Günümüzde, denizden üç kilometre içeride açılan kuyulardan deniz kabukları çıkıyormuş. Turgut Köy denizden iki kilometre içeriye kurulmuş, köye dönünce önce köyle ilgili bilgi aldık, sonra da küçük bir arsa. Derenin yanıbaşında, okaliptüslerin gölgesinde, içinde kocamaaan bir incir ağacı olan bir arsa. Karavanımızı incir ağacının yanına çektik. Masamızı koltuklarımızı karavanımızın önüne attık, hamağımızı kurduk. Köylüler her sabah ineklerini, keçilerini, koyunlarını otlatmak için tarlalarına götürüyorlardı. Karavanımızın önünden geçenler, mutlaka selam verip halimizi hatırımızı soruyorlardı.

SAMSUNG

Tarlaya Giderken Turgutlu Havva Hanımı Taşıyan MERSEDES

SAMSUNG

Tarladan Toplanan Fıstıkları Taşıyan Eşek

Motorsiklete bindirilmiş bir keçi, bisikletle, eşekle ya da modern bir araçla tarlasına giden köylüleri görmek olasıydı. Tavuskuşu 2Bir tavuskuşu kuyruğunu açmış tüm haşmetiyle toprak yolda salınarak yürüyor, dış görünümünün muhteşemliğiyle tezat olan kötü sesiyle şarkılar söylüyordu. .Aralık ayının ortalarında olmamıza rağmen hava günlük güneşlikti.

Kışları ılıman geçen Turgut’un toprakları da çok verimliymiş, Turgutlular yılda üç defa ürün alırlarmış.

SAMSUNG

Dalında Yer Fıstığı

Turgut’ta yetişen yer fıstığı Türkiye’nin en kaliteli fıstığıymış; iç ve dış piyasada fıstığın istenilen fiyata satılamaması fıstık ekimini bitirmiş. Son yıllarda Turgutlular kendilerinin yiyeceği kadar fıstık yetiştiriyorlarmış. Sonbaharda ve kışın Turgut çok yağış alırmış. Yağmur, tropik ülkelerde olduğu gibi günlerce yağarmış. Üç gün, dört gün aralıksız yağan yağmurun ardından bir güneş açarmış, kendinizi ilkbaharda zannedermişsiniz.

ev-dere 079

Yağmur Fazla Yağınca Sonradan Açılan Kanal(Dere) Denize Doğru Hızla Akıyor

Aşırı yağan yağmurlar, altmışlı yılların sonuna kadar çiftçiye çok zarar vermiş. Dağlardan, tepelerden, şelaleden inen sular tüm vadiyi sular altında bırakır, mahsulü mahvedermiş.

DSC06413 kuru dere a

Turgut’ta açılan kanal ve okaliptüs ağaçları

Turgutköy 017a

Turgut’ta açılan kanalın iki yakasını birbirine bağlayan köprülerden biri

1970’te köy halkı, muhtar ve devlet el ele vermiş, şelaleden gelen derenin devamı olarak vadinin ortasından denize kadar bir kanal açılmış, kanalın her iki tarafına okaliptüs ağaçları dikilmiş. Köylüler kanalın açılabilmesi için topraklarından feragat etmişler, bu kanal sayesinde topraklarını selden kurtarmışlar. Kışın şiddetli yağışlarda kanal bir buçuk-iki metreye kadar su doluyor; gürül gürül akan su, önüne çıkanı da denize sürüklüyormuş. Turgut koyunun sağ tarafı, su altında derenin getirdiği pek çok atıkla doluymuş.

İki gündür Turgut’tayız, bu zamanlarda şiddetli yağışlar olduğu söyleniyor; ama ortalıkta yağmur falan yok, sanki yaz mevsimindeyiz.

DSC08526 karavan arsada a

Karavanımız Yeşillikler İçinde

Karavanda oturduğumuz yok, sürekli dışardayız. Yeşilin her tonuyla gözlerimiz şenleniyor, hava mis gibi, uzun yürüyüşler yapıyor, Turgut halkıyla söyleşiyor; köyü, köylüyü tanımaya çalışıyoruz. Bütün gün dolaşmaktan yorulmuş olmalıyız ki erkenden yattık, uyumuşuz. Gece yarısı büyük bir sarsıntıyla uyandık, ne olduğunu anlayamadık. Büyük bir güç karavanımızı şiddetli bir şekilde sallıyordu, dışarda ne olduğunu anlamak için karavanın kapısını açtık, kapıyı açmamızla o büyük gücün karavanı doldurması bir oldu. O anda karavanımızın uçtuğunu zannettim, o ne şiddetli rüzgârdı! Böylesine rüzgâr denmezdi, büyük bir fırtınaydı. Kaldığımız yer köyün bir kilometre dışındaydı, çevremizde bizden başka kimse yoktu. Okaliptüsler ve biz…

Turgutköy-Köprü ve Okaliptüsler 011a

Okaliptüsler ve Köprü

Okaliptüsler, bataklıkları kurutan, tonlarca suyu çeken nazlılar. İki gündür hafif esen yelde nazlı nazlı salınıp usul usul ezgiler söylüyorlardı. Şimdi fırtınanın uğultusuna okaliptüslerin ince ince haykırışları da karışıyor. İncecik bir ağlama sesi duyuyorum sanki! Bu; bir ağacın dallarının, yapraklarının birbirine sürtünmesinden çıkan bir ses değil de iç çeken, derdini anlatmaya çalışan, hoşnutsuzluğunu belirten bir insanın sesine benziyor; okaliptüslerin adeta rüzgâra direnişi bu. Nazlıların konuştuğunu, dertlerini, kızgınlıklarını dile getirebildiklerini fırtına sayesinde öğrendik.

Yağmur başladı, karavanın üstüne önce ağır aksak sonra hızlı hızlı vurdu. Karavanda yağmurun tıkırtısını dinlemek çok hoştur! Ancak fırtınanın karavanı uçuracak gibi sallaması, her geçen dakika hızını arttıran yağmur, yirmi-otuz metrelik okaliptüslerin üzerimize devrileceği düşüncesi bizi tedirgin etti, geceyi yarı uyur yarı uyanık geçirdik. Sabah olduğunda bütün gece hiç durmadan esen rüzgâr ve aralıksız yağan yağmur hâlâ devam ediyordu. Radyodan öğrendiğimize göre son yılların en büyük fırtınasıymış, saatte 60-70 kilometreyi bulmuş rüzgârın hızı. Bozburun’da, Datça’da şiddetli lodos onlarca tekneyi batırmış. Karavanımızın uçma noktasına gelmesi boşuna değilmiş.

Karavanın penceresinden dışarı bakınca bir kilometre uzaklıktaki yüksek tepeleri göremedim. Gördüğüm gri, oynak bir sis perdesiydi. Aslında sis gibi görünen yağmurdu, öyle şiddetli yağıyordu ki yoğun bir tabaka oluşturmuştu. Şiddetli rüzgâr o yoğun tabakayı denize doğru itiyordu. Yağmurun dalga dalga denize koşturmasını izlemek ilginçti! Yüzlerce metre yükseklikteki dalgalar hızla yol alıyordu. Önümüzdeki derenin iki yanında bulunan okaliptüslerin dalları da bu koşuya katılıyorlardı. Güneyden kuzeye doğru gitmeye çalışsalar da fazla uzağa gidemiyorlardı. Bulundukları yerde delicesine devinip ses çıkarıyorlardı. Yol boyunca uzanan tepeler ortalıkta yok… Sadece dalgalar görünüyor…

Günlerdir yağıyor yağmur. Zaman zaman ara verse de inatla sürdürüyor yağmayı, kimi zaman şiddetli kimi zaman yavaş. Bazen de bir iki atıp geçiyor, ardından güneş yüzünü gösteriyor. Sanki yağmur hiç yağmamış gibi ortalık ışıklar içinde kalıyor. Deniz bir başka parlıyor, ormanlar daha yeşil, gök daha mavi görünüyor. O zaman kendimizi güneşin ve mis gibi toprak kokan ılık havanın şefkatli kollarına bırakıyoruz. Bu arada şiddetli fırtınaya direnemeyen okaliptüslerin kalın dalları kırılmış, kuru derenin içi devrilen ağaçlar, kırılan dallarla dolmuş.

Güneşli, ılık havaya fazla güvenmiyoruz, az sonra yağmur bardaktan boşanırcasına yağmaya başlayabilir. Çok geçmedi dediğim oldu, güneş ışıl ışıl parlarken deli gibi bir yağmur başladı. Eh, yağmur ormanlarında yaşamak böyle olsa gerek! İçimizde bir neşe bir neşe açtık şemsiyelerimizi, yürümeye başladık deli yağmurun altında.

DSC02589turgut köy kahvesi a

Turgut Meydanı’ndaki açık hava kahvesi

Turgut’un meydanına geldik, köyün kalbi bu meydan ve buradaki kahveler. Her şey burada konuşuluyor, kararlar burada alınıyor.

Turgut’un M.Ö. 2000’lerde kurulmuş Antik Hygassos kenti olduğunu, Roma ve Bizans dönemlerinde adının Ella olduğunu öğreniyoruz.

Turgut’ta bir hafta kaldıktan sonra İstanbul’a döndük, döndük de aklımız Turgut’taydı. Sonraki yıl (2009) Turgut’un dört mevsimini de yaşadık, halen de yaşıyoruz.

TURGUTKÖY ŞELALESİ (Turgutköy 4)

Piramidal yapıyı, daha sonra gitmek ve incelemek üzere yol üzerinde bırakıp Turgut Şelalesi’ne gittik. Ve doğaya merhaba dedik. Şelalede dev günlük ağaçları başlarını göğe değdirmek istercesine uzatmış, dev sarmaşıklar da bu ağaçlara sarılarak zirveyi bulmuş.

SAMSUNG

Günlük Ağaçları

Günlük ağaçları, dünyanın en fazla oksijen üreten ağacı olarak biliniyor, yaprakları çınar ağacının yapraklarına çok benziyor; yalnız daha küçük. Günlük ağacından çıkarılan sığla yağı ilaç, kozmetik ve gıda sanayiinde kullanılıyormuş. SAMSUNGEski çağlarda yaşamış olan Mısır Kraliçesi Kleopatra sığla yağını ‘aşk iksiri ve parfüm’ olarak kullanırmış. Kleopatra’nın gitmediği yer, kullanmadığı herhangi bir şey de yok gibi görünüyor. Belki de onun hakkında söylenenler, yazılanlar efsaneden öteye geçmiyordur. Ayrıca bu yağdan Hipokrat döneminden beri ilaç olarak yararlanılmaktaymış.

Halk arasında sığla yağının mide ülserine, on iki parmak bağırsağı rahatsızlıklarına, uyuz, mantar gibi deri hastalıklarına, nefes darlığına, yaralara iyi geldiği söyleniyor. Bu yağı kullananlarla da konuştuk, genellikle çok yararlandıklarını, hastalıklarına iyi geldiğini söylediler.

SAMSUNG

Günlük Ağaçları

Anadolu günlük ağacı Türkiye’de sadece Marmaris-Dalaman arasında yetişmekte olup dünyada sığla yağı üreten iki ülkeden biri Türkiye diğeri de Honduras’mış. Muğla’da yakın geçmişe kadar yirmi ton sığla yağı üretilirken son yıllarda üretim üç tona düşmüş. Bunun nedeni de ormanlık alanların azalmasıymış. Tütsü ve yakı olarak da kullanılan günlük ağacına akamber, günnük ve sığla ağacı da deniyor.

halikarnas balıkçısı bHalikarnas Balıkçısı’nın yıllar önce okuduğum sığla yağının parfümü çoğalttığı ile ilgili bir yazısı geliyor aklıma; ama yazının adını, hangi kitapta olduğunu bir türlü anımsayamadım. Tütsü olarak kullanılır deyince yazıyı anımsadım. Halikarnas Balıkçısı, önce sığla ağacını tanıtıyor, ne yazık ki eskisi kadar sığla(günlük) ağaçlarının olmadığı sığla yağının üretiminin azaldığını sonra da sığla yağının bir hoparlöre benzediğini hoparlör, sesi nasıl duyulur hale getirip çoğaltıyorsa sığlanın da kokuyu o denli büyüttüğünü, çoğalttığını yazıyordu o yazısında.

Şelale-ağaç 2IMG_20180712_181634-EFFECTS

Günlük Ağacı

Günlük ağacı kışın yapraklarını dökmediği ve yirmi metreye kadar boylandığı için

IMG_20180712_183022

Turgut Şelalesi Ağaçlar

 

IMG_20180712_18252şelale

Turgut Şelalesi

Turgut Şelalesi her mevsim yemyeşil. Şelalede göğe bakan gözler, mavi gökyüzünü değil, yemyeşil orman denizini görüyor. Mavi gökyüzü ve gün ışıkları günlük ağaçlarının yıldız şeklindeki yapraklarının arasından göz kırparak merhaba diyorlar.

Turgut Şelalesi a

Turgut Şelalesi

Sular şırıl şırıl akarak tertemiz turkuaz renkli göletler oluşturmuş. Minik şelalecikler tatlı ezgiler mırıldanıyor, ağaç kökleri toprağın üzerini kalın saç örgüleriyle kaplamış. Saç örgülerine basarak dört-beş metreden çağıldayarak bir gölete düşen şelaleye gelince kendimizi suya atmak istedik Aralık ayında olduğumuzu anımsayınca bundan vazgeçtik.

Yaz aylarında safari yapan jipler buraya her gün yüzlerce turist getirir. Rahatça suya girebilmek için safaricilerden önce şelalede olmak gerekir.

Turgut Şelalesi'nde Kayalardan Akan Sular

Turgut Şelalesi’nde Kayadan Akan Sular

Yoksa değil suya girmek çevreyi bile aşırı kalabalıktan yeteri kadar göremez insan. Burada gölete girmek harika bir şeydir! Su önce buz gibi gelir, yüzdükçe alışır kendinizi iyi hissedersiniz. Şelalenin altına kadar yüzüp suyun gücünü duyumsarsınız, akan suyun altında fazla kalamazsınız, yukardan düşen suyun gücü sizi göletin diğer tarafına iter. Göletten çıkıp sol taraftaki merdivenleri takip ederek bir başka gölete çıkar, onu da geçerek bir diğerine ulaşırsınız. Yeni vardığınız gölete on- on beş metre yüksekliğindeki kayalıkların üzerinden şarıl şarıl kayarak akmaktadır sular. Akan sulara meydan okurcasına kayalıkların en üstüne tırmanabilirsiniz. Yok, tırmanmak istemiyorsanız gölete girin kayalıkların üstüne çıkıp oturun, arkanıza yaslanın, yukardan buz gibi, oldukça sert inen sular bırakın bedeninize masaj yapsın, içinizi coştursun. Suyun sesine kendi sesinizi katın, sesiniz çıktığı kadar bağırın, içinizdeki tüm stresi atın. Nefis bir şeydir gürül gürül akan suyun altında durmaya çalışmak!..

SAMSUNG

Delikyol

Şelaleden istemeden ayrılıp Delikyol, Selimiye, Bozburun ve Söğüt’e gittik. Hepsi birbirinden güzel yerler.

SAMSUNG

Selimiye

IMG_20180705_120542temmuz18 söğüt

Söğüt

Dura kalka, gülüşe konuşa güzel yerleri dolaştık. Turistik bir gezi yapmıyoruz, bir amacımız var. Bir köy arıyoruz, yılın yedi-sekiz ayı orada kalıp yaşayabileceğimiz bir köy. O köyü bulabilmiş değiliz henüz. Yıllardır ülkemizin değişik yörelerinde gezdik, gezip dolaştığımız pek çok yeri çok beğendik; ‘tamam burası aradığımız yer’ diyemedik.

IMG_20180507_143451BOZBURUN

Bozburun

Yıllar önce köyden kente göçler oldu, beş-on yıldan beri de kentten köylere göç var. Büyük şehirlerin kalabalığından, kargaşasından, trafiğinden yorulanlar köylere, kasabalara yerleşmeye başladılar. Yazlık evi olanların pek çoğu artık yazlık evlerinde yaşıyor.

Ne Selimiye ne Bozburun ne de Söğüt yerleşebileceğimiz yerler olarak gelmedi bize. Hepsini çok beğenmemize karşın adını tam olarak koyamadığımız eksik bir şeyler vardı. Marmaris’e dönmeye karar verdik, bu arada akşam olmuş hava kararmış, biz de oldukça yorulmuştuk. Yirmi kilometre yol almıştık ki karşımıza Turgut Şelalesi’nin levhası çıktı. Levhayı görünce geceyi Turgut’ta geçirmeye karar verdik. Ne de olsa karavanımız bizim evimizdi, nerede istersek orada kalabilirdik.

076orhaniye-kızkumu a

Orhaniye-Kızkumu

Bir gece önce Marmaris-Kızkumu’nda deniz kenarında konuşlanmış, akşam yemeğimizi deniz kenarında yemiş, sabahleyin kahvaltımızı denize karşı yapmıştık. Orhaniye pazarı arkamızdaydı.Karavanın güzelliği bu işte! İster deniz kenarında ister dağ başında ister ormanlık bir alanda kal. Her yer senin!..

TURGUTKÖY’E İKİNCİ KEZ GELİŞ(Turgutköy 3)

Turgut’a gelmişken halıcılara uğramadan geçmeyelim, dedik ve halı mağazalarının bulunduğu yere geldik. Aaaa! O da ne?

DSC06532 turgut halıcı- ağaç-karavan ab

Turgutköy Halıcıların Eski Yeri

Taş ahırlar yıkılmaya yüz tutmuş; kiminin damı çökmüş, içinden koca bir badem ağacı çıkmış- daha doğrusu o badem ağacı yıllar önce de vardı da ahırın damı çökük değildi- kiminin kapısı kırılmış, ahırların bulunduğu bahçedeki rengârenk çiçeklerden eser kalmamış. Bizim için hayal kırıklığıydı bu görüntü! O zamandan bu zamana on üç yıl geçmişti, bu kadar uzun zaman her şey aynı kalamazdı.

Karavandan inip terk edilmiş, yıkık dökük ahırların avlusunda dolaştık, birini görsek de burada ne olduğunu sorsak diye düşünüyorduk. Ortalıkta kimsecikler yoktu.

DSC06524 turgut-afrodit a

Turgutköy Afrodit Restoran Bahçesi

Ahırların yan tarafında bir restoran vardı, yola çıkıp Afrodit Restoran’ın bahçesine girdik, bahçede genç bir kız ve genç  bir hanım vardı. Halı mağazalarına ne olduğunu sorduk. Güler yüzlü hanım, halıcıların eskiden kiracıları olduklarını, artık ana yolda kendi mağazalarını açtıklarını, çalışmalarına orada devam ettiklerini söyledi.

Halıcıların durumlarını öğrendikten sonra rahatladık, çevremize alıcı gözle bakmaya başladık.

Turgutköy 009

Turgut’un Çam Ormanlarıyla Kaplı Tepeleri

Bulunduğumuz yeri çevreleyen tepeler en üst noktalarına kadar çam ağaçlarıyla donanmıştı.

DSC06530 avokado ağacı a

Avokado Ağacı

Restoranın bahçesinde avokado, gremantin; yolun diğer tarafında da portakal, mandalina, limon ağaçları göze çarpıyordu. ev-dere 084-turgut aAğaçlar meyve yüklüydü, ayrıca yeşil otların üzeri de limon ve mandalina kaplıydı.

SAMSUNG

Portakallar

DSC06349turgut, mandaline ağaçları a

Mandalina Ağaçları

Serbestçe dolaşan tavuklar, horozlar, kazlar meyveleri gagalayıp duruyordu. Yazık oluyor bu meyvelere! Niye toplamıyorsunuz? diye sorunca genç kızdan şöyle bir yanıt aldık:

DSC05616

Muz Ağacı

-Bütün köy portakal, mandalina, limon, avokado, muz, nar, incir, dut, ceviz, badem ağaçlarıyla dolu, yiye yiye bitiremiyoruz, kimse de bu meyveleri satmayı düşünmüyor. Meyveler de çoğunlukla ziyan oluyor.

-Çok yazık! Tüm bunlar değerlendirilse ne iyi olur… Ne kadar güzel bir köyünüz var?

DSC06374avokado-çiçeği a

Avokado Çiçeği

SAMSUNG

Avokado Çiçeği

-Siz bir de köyümüzü bahar da görün!

IMG_20190215_124839badem ağacı ve bulutlar a

Badem Ağaçları

Asıl güzelliği o zaman; erikler, bademler, portakallar, mandalinalar çiçek açar, Turgut yemyeşil ovada bir gelin gibi parlar,

SAMSUNG

Hoş Kokulu Portakal Çiçeği

SAMSUNG

Portakal Çiçeği

portakal çiçeklerinin harika kokusu bütün köyü sarar.

IMG_20190215_125422badem ağacı a

Badem Ağacı

 Doğanın ürettiği doğal parfüm Turgut’u dolaşanların başını döndürür. Ne görüntüye ne de kokuya doyabilirsiniz, diyen genç kadının gözleri ışıl ışıl parlıyordu.

Baharda mı? Zaten baharda değil miyiz? diye düşünürken Aralık ayında olduğumuzu anımsadık.

Hanımlar bizi bir şeyler içmeye davet ettiler, yolumuzun uzun olduğunu; dönüşte uğrayabileceğimizi söyleyip onlara veda ettik. Karavanımıza bindik, elli metre gittik yol sola dönüyordu, sola dönmeden önce sağa giden dar bir yol gördük, küçük bir levhada ‘Denize gider’ yazıyordu. Deniz mi? Turgut Köy’ün denizle ne alâkası var diye düşünüp sola döndük. Sahi Turgut’un denize kıyısı var mıydı? Doğrusu bunu bilmiyorduk! Bildiğimiz Turgut’un şelalesiydi, şimdi de şelale yolundaydık.

SAMSUNG

Turgut Şelalesi’ne Giden Yol

Köyden çıktık, sağlı sollu tarlaların ortasından geçen her iki tarafı da ağaçlık olan daracık bir yoldu bu. Yüksek tepelerle çevrili bir vadideydik.

Sağ tarafımızda yükselen tepeleri ve kayaları incelerken kayaların üzerinde kayaymış izlenimi veren piramit gibi bir yapı gördük.

SAMSUNG

Turgut’tan Turgut Şelalesi’ne Giderken Görünen Piramit Yapı

İlk anda doğal mı yoksa insan eliyle mi yapılmış olduğunu anlayamadık. Karavandan indik, yapıyı uzaktan inceledik, doğal olmadığına karar verdik. Çevredeki ve üzerinde oturduğu kayalıklarla öylesine bütünleşmişti ki kayalarla piramidi birbirinden ayırmak olanaksızdı. Yörenin taşlarından yapıldığı anlaşılıyordu. Piramit yapıyla ilgili bilgilenmeyi daha sonraya bırakıp bir an önce dört buçuk kilometre uzakta olan şelalede olmak için yolumuza devam ettik.